Czas na wysokości

Gruntowna renowacja Lwóweckiego zegara:

Zespół „Czas na wysokości” z końcem czerwca 2026 roku zakończył gruntowną renowację zegara z fabryki Braci Meister z Berlina, który umieszczony jest w wieży na rynku we Lwówku. Choć na dzwonie umieszczonym w szczycie wieży widnieje rok 1907, budowla z czasomierzem została ukończona w 1909 roku.

Mimo, że zegar do dnia demontażu w dniu 28 lutego 2026 roku był w użytku, po dziesiątkach lat pracy znajdował się w stanie właściwie uniemożliwiającym dokładne odmierzanie czasu. Ślady znaczącego wypracowania nosiły wszystkie tuleje łożyskujące, zębniki (zarówno latarkowe, jak i frezowane), palety oraz koło wychwytowe. Utrzymanie pracy zegara możliwe było wyłącznie dzięki wyjątkowemu zaangażowaniu jego opiekuna p. Tomasza.

Prace przy zegarze obejmowały:

demontaż wszystkich elementów zegara w wieży i ich transport do pracowni,
oczyszczenie wszystkich elementów mechanizmu zegara z zanieczyszczeń, korozji i zniszczonych powłok malarskich,
regenerację ułożyskowania wszystkich osi mechanizmu poprzez wykonanie i wprawienie nowych tulei łożyskujących oraz panewek dolnych, a także uzupełnienie panewek górnych w miejscu wypracowania,
polerowanie czopów osi,
wymiana sztyftów we wszystkich zębnikach latarkowych mechanizmu oraz kół zmianowych przekładni wskazań,
wykonanie i montaż dwóch nowych zębników frezowanych,
wykonanie nowej sprężynki dociskowej przeciwzapadki przy kole napędowej osi mechanizmu chodu,
wyrównanie powierzchni drewnianego bębna mechanizmu chodu,
wzmocnienie drewnianych bębnów z wykorzystaniem specjalnego roztworu, następnie olejowanie ich powierzchni,
wykonanie nowego koła wychwytowego,
szlifowanie i polerowanie palet wychwytu,
wykonanie nowej sprężynki wahadłowej,
wykonanie nowego pręta gwintowanego wahadła służącego do regulacji tempa pracy zegara,
odtworzenie politurowanej powłoki drewnianego pręta wahadła,
wymiana wszystkich roleczek na kole napędzającym dźwignię podnoszącą młotek przy dzwonie,
wykonanie nowych mocowań przekładni wskazań,
wykonanie nowych mocowań tarcz zegarowych,
regeneracja bloczków przenoszących napęd obciążnikowy poprzez wymianę trzpieni łożyskujących oraz wyrównanie otworów w rolkach i uchwytach,
regeneracja ułożyskowania osi wskazówkowych poprzez wytoczenie i zamontowanie nowych tulei łożyskujących,
wzmocnienie wskazówek zegara w celu ich zachowania poprzez wtórne żeberkowanie,
tulejowanie koła zębatego przeciwzapadki mechanizmu chodu,
wykonanie nowych szklanych tarcz zegarowych,
malowanie mechanizmu, wskazówek, elementów przekładni wskazań, bloczków, mocowań tarczy oraz przekładni wskazań (w przypadku elementów oryginalnych zgodnie z zachowaną na dzień rozpoczęcia prac kolorystyką),
zabezpieczenie antykorozyjne wszystkich elementów stalowych i mosiężnych,
oczyszczenie i lakierowanie belki będącej podstawą mechanizmu w wieży,
wymiana liny łączącej mechanizm z młotkiem przy dzwonie,
wykonanie nowej pędni między mechanizmem a centralnie montowanym rozdzielaczem,
montaż mechanizmu w wieży,
wykonanie nowego trzpienia mocującego obciążniki napędzające mechanizm chodu,
montaż nowych lin stalowych,
uruchomienie zegara po renowacji.

W przeszłości indeksy godzinowe i minutowe na tarczach szklanych uzyskiwano poprzez trawienie, a następnie wypełnianie powstałych wgłębień farbą. W trakcie prac zespół „Czas na wysokości” osiągnął identyczny efekt, a malatura indeksów została naniesiona ręcznie. Po wielu latach obecności na wieży tarcz z tworzywa sztucznego, zegar ponownie zdobią cyferblaty wykonane ze szkła. Osie wskazówkowe w tarczach ułożyskowano także w mosiężnych tulejach.

Historycznie wolnostojące wieże zegarowe budowano w Polsce nieczęsto. Zegar jednocześnie stanowi szczególny element lokalnej tożsamości, zarówno z uwagi na lokalizację na płycie lwóweckiego rynku, jak i jego burzliwe dzieje. Dziękujemy władzom miasta Lwówek za zaufanie i możliwość renowacji obiektu, wokół którego od dziesięcioleci toczy się życie miasta.

Szczególnie dziękujemy również bardzo zaangażowanemu opiekunowi Lwóweckiego czasomierza p. Tomaszowi.